Detail survey menggunakan single RTK GPS.

Assalamualaikum w.b.t.

Teknologi RTK GPS sekarang ni semakin berkembang. Dengan hanya berbekalkan single GPS, sim card dan sebotol air sahaja, seorang surveyor itu mampu untuk membuat sesuatu kerja ukur itu secara berseorangan. Namun ini bergantung juga kepada kondisi site yang nak di ukur tu, dan juga netrowk coverage di kawasan itu.

Saya ambil contoh, jika hendak menjalankan kerja-kerja pengukuran topografi misalnya. Sebagai contoh untuk kerja-kerja pecah sempadan yang memerlukan detail LCP, maka pengukuran topografi perlu di lakukan di atas lot yang terlibat itu.

Selain itu, misalnya, kawasan kerja yang agak terang. Maksud terang disni ialah tidak terdapat pokok-pokok besar, paya-paya atau kolam air, bangunan-bangunan tinggi dan sebagainya yang boleh menggangu bacaan GPS.

Jadi, untuk kerja-kerja senang macam tu, kenapa perlu lagi kita bawa satu team 2 3 orang, sedangkan dengan kemajuan dan teknologi GPS yang ada sekarang, seorang sahaja mampu untuk menyelesaikannya. Mungkin 2 lah kut, sorang buat kerja, sorang lagi temankan. Buatnya kena samun @ rompak masa kerja, atau terjadinya apa-apa yang di luar jangkaan, susah jugak tu ye.

Tapi, pada pengalam saya, pernah beberapa kali saya turun ke site untuk buat kerja-kerja topo LCP seorang diri sahaja, hanya berbekalkan set kelengkapan GPS, sebilah parang, sebotol air dan sekotak rokok. Alhamdilillah, 2 jam dah siap 4 ekar, termasuk detail cuting atas sungai, jalan-jalan sedia ada dan lain-lain detail termasuk topo.

Ianya sangat menjimatkan kos dimana pihak bos boleh menjimatkan sehingga 70% kos upah yang diperuntukkan kepada pra-pra dalam satu pasukan ukur tu. (kos GPS dianggap sudah habis bayar dan dah balik modal).

Tugas seorang surveyor untuk kerja-kerja ini ialah :

1. Buat sedikit siasatan mengenai lokasi site tu, samada dapat 3g coverage atau tidak. Ini penting, sebab kalau tak ada 3g coverage, macam mana nak buat kerja pakai single RTK GPS yang menggunakan correction daripada server JUPEM.
2. Menyediakan set kelengkapan GPS. Pastikan bateri penuh, sim kad kalau pakai prepaid dah siap-siap topup, kalau pakai sim broadband pasikan sim tak kena block sebab tak bayar bil.
3. Siapkan data-data mengenai lot yang hendak di ukur tu. (Ini akan diteangkan secara detail selepas ini).
4. Tidur secukupnya supaya tidak penat sebab esok nak buat survey kene selalu berjalan pick up point.

Mengenai proses penyediaan data tu, terdapat beberapa perkara yang boleh di lakukan oleh seorang jurukur sebagai persediaan untuk membuat pengukuran. Antaranya ialah :

1. Meneyediakan data-data basemap daripada lot PDUK di kawasan itu. Ini adalah salah satu advantage dimana ianya akan memudahkan proses mengenalpasti kawasan site supaya data-data yang di ambil tidak terlebih mahupun terkurang.
2. Semasa pemprosesan data dibuat juga akan memudahkan kita tanpa perlu lagi kita import block lot-lot terlibat sebagai basemap kerana data ukur yang di cerap akan terus boleh di import bersama basemap lot sekali.

Kaedah penyediaan data ini sebenarnay bergantung juga kepada capability GPS yang digunakan. Semuanya terletak kepada function-function yang ada dalam software data collectornya. Seperti GPS yang saya gunakan, saya hanya perlu tukarkan base lot saya kepad aformat shapefile / .shp open file tersebut menggunakan software data collectornya sahaja.

Seterusnya, buatlah kerja-kerja pick up point sampai habis. Outputnya adalah seperti berikut.

Ini hanyalah data pada software data collecter pada controller GPS sahaja. Untungnya pakai software ni ialah :

1. Setiap jenis butiran boleh disetkan terus layer-layer nya, memudahkan kita untuk mengasingkan setiap jenis butiran.
2. Setiap layer yang di set itu mempunyai attribute sendiri, senang untuk kita buat editing.
3. Contoh seperti entiti yang mempunyai garisan bersambung seperti jalan, pagar atau sungai misalnya, pada set layer itu, kita boleh setkan supaya ianay disambung secara automatik semasa pengukuran dibuat apabila data dicerap dan disimpan. Kelebihannya, kita tidak lagi perlu untuk sambung-sambung detail seperti ini di dalam proses editing.
4. Data-data yang dicerap boleh diexport terus ke AutoCAD untuk membuat proses editing final sebelum di print out untuk diserahkan kepada client.

Kerja senang, kos kurang, data selamat dan editing tak ambil masa lama.

Sekian, terima kasih.

Read more...

Tutorial CDS II : Proses raw data tOPCON menggunakan CDS

Assalamualaikum w.b.t.

Entri ini adalah berkaitan dengan entri ini :
Donwload data daripada Total Station TOPCON

Setelah data selamat di transfer daripada Total Station ke komputer menggunakan TCOM tadi, maka seterusnya ialah proses menggunakan CDS.

Buka CDS macam biasa. Pastikan yang original ya : )

Open job macam biasa.

Klik pada menu Enrty, dan selest Data Collector. Di situ, select Import Raw Data.

Pada menu Import Raw Data, pilih jenis alat yang digunakan, dan pilih format data yang berkaitan. Pada Raw Data File tu, browse kan file yang telah di save tadi menggunakan TCOM tu.

Pilih data, dan klik open tu. Seterusnya klik OK.

Disini pun klik OK je lagi.

Tunggu sehingga proses import selesai, dan pop up Process Complete akan keluar bila sahaja data selesai di import.

View data now? Klik sahaja pada YES tu.

Dan akhirnya, dah settle.

Sekian terima kasih.

Read more...

Import route dan waypoint / mark point daripada Handheld Garmin ke Google Earth.

Assalamualaikum w.b.t...

Tuju terus kepada point entri ini, ini adalah sedikit tutorial mengenai cara-cara untuk download / import data route dan waypoint / mark point daripada handheld GPS Garmin ke Google Earth.

Kegunaannya adalah macam contoh keadaan ini.

Seorang surveyor, kene masuk hutan untuk jalankan kerja-erja survey. Jadi, pada handheld tu, surveyor ni akan masukkan kodinat-kodinat, selalunya dalam RSO terus kedalam handheld tersebut, untuk memudahkan pengesanan lokasi yang terlibat dengan pengukuran. Jadi, sepanjang perjalanannya menuju ke lokasi tersebut, jalan-jalan yang di laluinya boleh di tanda pada map Garmin itu.

Tujuannya :

1. Kadangkala seorang surveyor itu dikehendaki memberi laporan mengenai jalan-jalan yang wujud pada atau menuju ke lokasi. Ini penting untuk membuat anggaran tempoh masa yang akan di ambil untuk bekerja, anggaran kos ukur, laporan-laporan kepada agensi-agensi atau pelanggan yang terlibat, dan lain-lain yang bersangkut-paut dengan tujuan pengukuran dibuat.
2. Kadangkala, sebagai contoh kerja-kerja pengukuran di kawasan hutan simpan, boleh di buat merking waypoint atau route untuk mengetahui kawasan mana yang terlibat dengan rintahan haram. Data ini selalunya diperlukan dan dikehendaki oleh JabatanPerhutanan.
3. Akses keluar masuk supaya tidak sesat.
4. Penandaan kawasan pengukuran yang terlibat supaya tidak terkeluar daripada kawasan asal yangmana jika berlaku, boleh merugikan masa dan meningkatkan kos kerja.
5. Sebagai bukti kepada bos yang kita betul pergi buat kerja : )
6. Dan lain-lain yang difikirkan perlu.

Caranya macam ni lebih kurang. Step pada handheld tu macam biasa, start route marking atau selalunya route marking ini akan dimulakan secara automatik apabila handheld sudah lock satellite dan memberikan bacaan fix. Untuk marking point pula, hanya tekan butang 'Mark' tu dan letakkan nama point tersebut.

Ok, terus kepada step menggunakan komputer. Sambungkan handheld tadi ke komputer menggunakan cable connector yang disertakan sekali dan terus buka Google Earth.

Klik pada menu Tools, dan select GPS.

Sedikit masa diperlukan untuk Google Earth mengenalpasti identiti handheld. Pada Google Earth ni, hanya 2 jenis handheld sahaja boleh di import direct datanya, iaitu daripada model Garmin dan Magellan.

Seterusnya, pada menu GPS Import, pilih GPS device, iaitu Garmin. 

Pada menu Import, pilih entiti-entiti yang hendak di import. 

Selesai, klik Import.

Tunggu sehinga selesai.........................................

Dan, outputnya adalah seperti berikut : 

Kasi besar sikit..........................

Abaikan lot PDUK tu, yang tu nak masukkan direct ke dalam handheld Garmin terus pun boleh, nak masuk dulu dalam Google Earth, lepas tu baru import daripada Garmin pun boleh.

Route jalan yang dilalui tu ialah yang warna biru tu. Daripada sini, banyak maklumat yang kita boleh dapat, seklaigus banyak membantu kita untuk merangka gerak kerja kita. 

Selalunya, proses ni di lakukan semasa site visit, atau reccy. Jadi, bila balik ofis, senang nak present kepada bos.

Ok, terima kasih.

Read more...

Membeli unit GPS, apa perlu di titik-beratkan?

Assalamualaikum w.b.t....

Keperluan kepada unit GPS sekarang ini boleh dikatakan penting, paling kurang pun handheld GPS, atau unit GPS untuk navigasi seperti yang di gunapakai dalam kereta itu. Setiap jenis unit mempunyai kelebihan dan kekurangan masing-masing, namun dalam bidang ukur ini, apa yang paling di titik beratkan ialah mengenai accuracy dan ketepatan dalam memberikan maklumat geospatial seperti nilai kodinat X, Y dan Z.

Di pasaran, terdapat pelbagai unit GPS di jual, dengan harga dan kualiti yang berbeza. Ada yang sudah di bina-dalam terus di dalam talifon bimbit, sambungan luar, unit GPS kereta, unit GPS handheld, dan unit GPS beraccuracy tinggi. Oleh kerana terdapat pelbagai dan terlampau banyak jenis yang terdapat di pasaran, maka ntara yang saya rajin nak tulis ialah seperti di bawah ini. Penerangan adalah secara am, dimana saya cuba ulas pada kulitnya sahaja, dan bukan pada isinya : ) . Ini hanya yang saya pernah pakai sahaja, takut tersilap bagi maklumat je.

Pada gambar di atas ialah unit GPS jenis sambungan luar kepada talifon bimbit yang mempunyai capability menerima isyarat GPS, tetapi tidak mempunyai unir penerima isyarat yang di bina dalam talifon. Contoh yang saya ada ini ialah daripada jenama HOLUX dimana, dengan talifon Nokia 6120c yang sapa pakai ini, saya hanya perlu sambungkan HOLUX ini menggunakan sambungan Bluetooth, dan dihubungkan dengan aplikasi GPS data pada talifon. Ia juga boleh digunapakai dengan laptop dan lain-lain device yang mempunyai sumabungan Bluetooth, tetapi biasanya menggunakan Windows Mobile. Namun begitu, accuracy yang diberikan oleh unit GPS ini tidak memberangsangkan, mungkin untuk rujukan navigasi boleh digunapakai, dan perolehan data kepada kerja-kerja ukur yang tidak pentingkan accuracy seperti marking location site juga boleh digunapakai.

Gambar di atas pula ialah unit GPS handheld keluaran Garmin, iaitu jenis model 60csx. Pada pendapat saya, sekurang-kurangnya individu yang terlibat dalam bidang ukur ini perlu ada seketul unit GPS jenis handheld ini, untuk memudahkan kerja. Accuracy yang diberikan oleh unit jenis ini juga kadang-kala tidak menghampakan. Antara kelebihannya, unit ini boleh dimasukkan lot PDUK sebagai base map pada paparan, memudahkan kita untuk mengenalpasti site dan lain-lain.

Proses marking point atau route juga boleh dilakukan dan data-data point atau route yang di mark itu boleh di upload terus ke komputer, kepada beberapa software seperti Google Earth atau Mapsource. Berkenaan dengan Mapsource itu, boleh rujuk entri yang saya tulis sebelum ini.

Ini pula ialah unit GPS yang di namakan Mobile Mapper 6, keluaran Ashtech. Selalunya, unit ini digunakan bersama dengan antenna GPS, bertindak selaku data logger atau controller. Namun begitu, ianya boleh digunakan secara single unit (unit sendirian).

Unit in juga telah di bina dalam terus penerima isyarat GPS dan ianya menggunakan Windows Mobile yang mana pelbagai software boleh di install kepadanya. Biasanya unit ini digunakan untuk kerja-kerja yang beraccuracy rendah, juga boleh untuk navigasi. Kelebihan unit ini ialah ia mempunyai kamera yang boleh di tag featurenya dengan kodinat X, Y dan Z tempat di ambil. Penting untuk kerja-kerja yang memerlukan kiat mengambil sekali gambar-gambar entiti yang penting.

Gambar di atas ini pula ialah antenna kepada unit controller Mobile Mapper 6 di atas. Nama penuh beliau ialah Promark 500, keluaran Ashtech. Selalu diperluakan dan digunakan untuk kerja-kerja yang memerlukan accuracy tinggi dan terbaik antara GPS-GPS yang ada. 

Ianya boleh digunakan secara individu, tapi hanya untuk kerja-kerja dan keadah pengukuran statik lah. Ini memerlukan post process di lakukan kepada data-data untuk memberikan output terakhir, atau megetahui nilai data yang tepat dalam accuracy terbaik.

Selain itu seperti yang saya terangkan di atas tu, unit in boleh menggunakan Mobile Mapper 6, atau jenis lain yang senagkatan dengan nya sebagai data logger atau controller. Biasanya untuk kerja-kerja yang memerluakan kaedah RTK atau real time DGPS digunakan. Harganya pula sememangnay agak mahal, mencecah puluhan ribu ringgit Malaysia.

Sekian penerrangan secara am mengenai unit GPS yang terdapat di pasaran sekarang ini.

Masuk kepada penilaian yang perlu dititik beratkan sebelum membeli atau melabur untuk membeli GPS. Pada pandangan saya secara peribadi, antara perkara-perkara yang perlu di titil beratkan ialah :

1. Tujuan - dimana perkara pertama yang perlu di jelaskan keadaannya dahulu. Tujuan ini akan memudahkan kita memilih jenis mana yang kita akan beli supaya ianya akan dpat memenuhi kriteria tujuan kita nak beli GPS tu.
2. Output data - juga penting di jelaskan sebelum membeli sesuatu nit GPS itu kerana setiap unit memberi output data yang berbeza. Ada yang datanya boleh dikatan universal, dan ada yang mempunyai format data tersendiri yang hanya boleh diguna pakai dengan software khusus sahaja.
3. Mapping capability - yang ini pun penting juga, lebih-lebih lagi untuk pemetaan secara real-time dimana sesetengah alat tada fungsi untuk ini. Availability map-map sudah siap bina juga penting untuk memudahkan kerja kita, selain daripada detail-detail yang ada pada map tersebut seperti jalan-jalan, topografi dan maklumat-maklumat marine misalnya. 
4. Sumber kuasa- ini juga penting kerana sesetengah unit GPS mempunyai jenis bateri yang tersendiri dan tidak boleh menggunakan sumber kuasa lain. Ada sesetengah yang agak mesra sumber kuasanya dimana kita boleh menggunakan sumber kuasa yang universal seperti bateri AA, AAA, AAA dan A yang lain-lain, ataupun menggunakan jenis-jenis bateri yang mudah didapati di kedai-kedai. Seperti Mobile Mapper 6 dan Garmin 60csx tu, ianya menggunakan bateri AA biasa, sennag kalau bateri habis boleh cari ganti dimana-mana. Ashtech Promark 500 itu juga menggunakan bateri video kamera yang universal, boleh didapati dengan mudah di kedai-kedai gambar dengan kos yang agak murah.
5. Mudah alih - ini kurang penting sikit rasanya sebab GPS yang ada sekarang ni pun semuanya boelh kira senang nak bawa kemana-mana. Kecualilah yang jenis berantenna tu, kotak dia je dah agak besar, tapi berbaloi dengan hasil yang diberikan.
6. Senang Guna - ini pun penting jugak sebab selalunya yang user friendly ini akan memberikan banyak  kelebihan dan kemudahan kepada pengguna. Bayangakan, 2 unit GPS yang digunakan untuk tujuan yang sama, satu tu sekali tekan je dah dapat result, yang stau lagi kena lalu 3 4 kali tekan baru dapat result.
7. Kelebihan dan kekurangan - banyakkan baca forum-forum dan komen-komen yang telah dibuat di internet tentang kelebihan dan kekurangan alat yang nak beli tu. Ini bagus supaya kita tidak silap membeli dan malabur.
8. Accuracy - ini tersangat penting sebab yang ini bersangkut dengan tujuan kita beli GPS tu.
9. Harga - yang ini selalunya yang paling orang akan tengok : )
10. Sofware - ini pun agak penting juga. Kejelasan perlu untuk tahu samada software diberikan termasuk dengan harga pembelian unit GPS, ataupun kena beli asing yang mana memerlukan kos tambahan. Selain itu, kebolehan software untuk membuat pemprosesan dengan cepat dan tepat, selain output data yang boleh dikeluarkan juga penting.
11. Manual - penting juga sebab selalunya manual yang diberikan sangat-sangat am, kalau boleh masa nak beli tu minta vendor keluarkan satu manual khusus untuk penggunaan alat GPS tu, software-software yang berkaitan dan juga cara pemprosesan. Tapi yang ini kalau rajin boleh godek-godek dan buat sendiri ikit kefahaman masing-masing.

Ok, cukup setakat itu

Terima kasih dan bye.

Read more...

Garmin dan Mapsource

Assalamualaikum w.b.t.....

Post ini adalah sempena ada sorang kawan aku minta tolong pasal nak download data daripada handheld Garmin ke komputer, seterusnya nak masuk ke AutoCAD. Jadi aku taruk pulak kat sini supaya aku sendiri tak lupa, hehe....

Handheld Garmin ni, biasanya ada capability utk mark point atau route. Senangnya, macam selalu untuk tujuan semasa buat site visit misalnya, kita nak mark kawasan, atau kadang-kadang diperlukan untuk permohonan tanah baru.

Disini, kita hanya perlu bawak handheld Garmin ni, aku pakai 60csx. Jalan-jalan dan mark point yg dikehendaki tu.

Dah settle kerja marking di site, balik rumah terus proses.

Caranya :

1) Buka software Mapsource. CD software ini ada sekali dalam kotak Garmin, termasukkan cable connector.

2) Sambungkan Garmin tu ke komputer / laptop guna cable connector tu.

2) Dah buka tu, klik pada Transfer dan pilih Recieve From Device untuk download data-data pada Garmin.

 3) Klik pada Find Device dan software akan mengenalpasti secara automatik Garmin yang sudah dihubungkan ke komputer / laptop tu. dah jumpa, klik Recieve tu dan software akan terus download semua data yang di cerap tadi.

4) Dah settle download ni, tengok kat sini. Klik pada ruangan Waypoint. Disitu ada semua point-point yang di cerap di site. Kadang-kala kita lupa nak resetkan memory Garmin sebelum cerap tanda baru untuk job baru. Jadi, disini, semua data termasuk data-data terdahulu akan di download. Pada menu waypoint ini, kita boleh select satu-satu point yang kita nak, nak abaikan lain-lain point. 

5) ATurcara lain yang perlu dibuat ialah tukarkan setting parameter kodinat yang digunakan. Garmin biasanya hanya ada RSO. Klik pada Edit dan pilih Preferences.

6) Pilih Position dan pilih Grid dan Datum yang digunakan.

7) Seperti No.4 tadi. kalau nak senang lagi, select je semua point tu. Klik pada satu pont dan macam biasa, tekan ctrl + A.

8) Dah select semua point tu, peri pada File dan pilih Save As.

 9) Pada menu Save As ini, terdapat beberapa pilihan format yang boleh di gunakan untuk save data, antaranya ialah .dxf.

 10) Dah settle tu, save terus dan buka guna autoCAD macam biasa. COntoh output dia macam ni lah lebih kurang.

Macam itu lah lebih kurangnya. Prosedur ini kadang-kadang berguna jugak untuk contohnya kerja-kerja dalam hutan dimana proses marking kawasan diperlukan. Contohnya untuk kita mark kawasan pembalakan ke, kawasan rintahan haram ke, kawasan pertanian ke atau lain-lain tujuan.

Accuracy.....??? Macam biasa, ini hanyalah handheld GPS : )

P/S : Selain daripada Mapsource ini, kita juga boleh uploadkan terus data-data yang terlah dicerap menggunakan handheld Garmin ini  terus pada Google Earth. Lagi menarik untuk persembahan data.

Ok, cukup setakat ini.
Bye.

Read more...

PASSWORD UNTUK DOWNLOAD...!!!!!!

Assalamualaikum w.b.t

Kepada sesiapa yang nak download apa-apa yang aku letak kat sini ni, SILALAH REQUEST DIRECT JE KE EMAIL AKU. Aku minta maaf banyak-banayk weh, lupa pulak apa password dia, hahahaa.....fail aku save password pun corrupt, virus punya pasal.

Email aku : in28flames@gmail.com

Terima kasih.

Read more...

Parameter untuk Sistem Kodinat

Assalamualaikum w.b.t....

Zaman ukur sekarang ni, nak-nak lagi dengan adanya teknologi GPS, kerja yg susah pun boleh jadi senang. Sepertimana yang semua tahu, kalau bercakap pasal kodinat ni, kat malaysia sahaja ada beberapa sistem kodinat yg di gunakan. Kalau nak cerita detail mengenai setiap sistem ni, letih juga aku nak taip, tambah pulak aku selalu tidur masa kelas geodesi dulu : ) .

Persekitaran di Malaysia ni, antara yang selalu di guna pakai zaman sekarang ialah macam RSO, BRSO, Cassini Soldner, dan paling latest untuk kerja kadaster pada era e-Kadaster sekarang ni ialah GDM 2009, yang mana kodinat terbitan daripada GDM 2009 ini ialah macam RSO geocentric dan Cassini Geocentric.

Setiap negara mempunyai sistem kodinat rujukan tersendiri yang di gunakan. Pendek kata, kalau lah kita dapat job di negara-negara tertentu, keperluan untuk tahu mengenai sistem kodinat yang digunakan di kawasan itu adalah kritikal. Penggunaan ni adalah penting, lebih-lebih lagi untuk kerja-kerja seperti ukur hidrografi misalnya.

GPS, sepertimana secara universalnya menggunakan sistem WGS84 dan kodinat asas yang di paparkan juga berdasarkan kepada sistem WGS 84 ini. Namun, dengan kemajuan teknologi GPS sekarang, antara kelebihannya ialah kita boleh menggunakan terus menggunakan sistem kodinat yang dikehendaki. Contohnya, cerapan GPS atau kerja ukur itu hendaklah memberi output kodinat di dalam sistem Cassini Soldner. Jadi, transformasi kodinat dariapda sistem WGS 84 ke Cassini Soldner ni boleh di buat secara terus, bergantung kepada kebolehan sesuatu alat itu.

Di Malaysia sahaja, sebagai contoh untuk sistem Cassini Soldner, setiap negeri mempunyai rujukan atau parameter masing-masing dan setiap detail untuk parameter ini perlu diketahui dengan tepat, supaya proses transformasi kodinat itu dilakukan dengan betul, tak kiralah secara manual atau automatik terus di dalam software controller GPS.

 Jadi, kat sini aku letak detail-detail parameter untuk setiap sistem kodinat yang selalu digunakan di Malaysia ni. Sama-sama lah kita gunakan dan kalau ada yang silap tolong bagitahu ye, nanti aku betulkan.

Dah ada detail parameter ni, nanti apply terus dalam controller GPS tu. Senang sikit, karang tak payah lah nak convert secara manual dah.

RSO (old)

BRSO (old)

Cassini Soldner (old) JOHOR grid

Cassini Soldner (old) KEDAH & PERLIS grid

Cassini Soldner (old) KELANTAN grid

Cassini Soldner (old) TERENGGANU grid

Cassini Soldner (old) NEGERI SEMBILAN & MELAKA grid

Cassini Soldner (old) PAHANG grid

Cassini Soldner (old) PERAK grid

Cassini Soldner (old) PULAU PINANG grid

Cassini Soldner (old) SELANGOR grid

Cukup dulu setakat tu kali ni, penat dah nak tunggu upload satu2 ni : ) ......nak taip satu-satu malas pulak. Ok, nanti lain kali aku kasi upload parameter untuk GDM 2009 pulak.

Terima kasih.

Read more...